CADW YSBRYD CYMUNEDOL YN FYW YN BWYSICACH NAG ERIOED

Dyma Tracey Robbins, Pennaeth Cyflwyniad yn y DU, yn siarad â ni am werth y cynnydd diweddar yng nghefnogaeth gymunedol anffurfiol.

Gweithrediadau o garedigrwydd, gweithrediadau unigol, gweithrediadau cymunedol, gwirfoddoli anffurfiol, gwirfoddoli ffurfiol, natur gymdogol, caredigrwydd, ymgysylltiad... mae pob un ohonynt yn wahanol mewn sawl ffordd gynnil.

Yn aml, mae yna rwydwaith cywrain eisoes yn bodloni mewn rhan cymunedau, un sydd mor gywrain mae'n aml yn mynd heb ei weld ac yn hawdd ei dorri fel gwe pry cop. A dyma'r rhwydwaith o berthnasau a chysylltiadau anffurfiol rwy'n poeni amdanynt.

Mae llawer ohonom wedi gweld cynnydd yn y cysylltiadau o fewn ein cymdogaethau ac wedi gweld pobl yn estyn allan i eraill yn ystod argyfwng Covid-19. Rydym hefyd wedi gweld nifer o bobl yn anobeithiol, ar eu pennau eu hunain, heb gefnogaeth neu fwyd, nifer sydd wedi colli pobl a oedd yn annwyl iddynt, wedi colli swydd, sgiliau, hyder, cyswllt â theulu a ffrindiau... Mae cyfosodiad y ddau wirionedd gwahanol iawn hyn yn chwarae ar fy meddwl yn aml.

Rwyf wedi gweithio ym maes datblygiad cymunedol am 25 mlynedd erbyn hyn. Rwyf wedi gweld buddsoddiad mewn cymunedau'n mynd a dod. Ar ôl naw mlynedd yn gwirfoddoli, rwy'n cyfri fy hun yn lwcus i gael fy nghyflogi yn ystod diwrnodau Cychwyn Cadarn, lle roedd pob menter Cychwyn Cadarn yn cynnwys timau amlddisgyblaethol a rhan i rieni ac a oedd yn adlewyrchu pob cymdogaeth, gyda chefnogaeth ariannu hir dymor yn ei le... Roedd hynny ar gychwyn fy ngyrfa gyflogedig ac fe roddodd rhai sylfeini cadarn da i mi yr wyf wedi adeiladu arnynt dros ddau ddegawd.

Y peth rwy'n frwdfrydig dros, ac yn eiriolwr mawr ohono, yw cefnogaeth anffurfiol, sef pam rwy'n mwynhau gweithio i Gymunedau Eden Project a'r Cinio Mawr, sy'n annog, cefnogi a darparu rheswm i bobl gysylltu. Rwy'n mwynhau bod yn gymdogol a phŵer 'Pobl Gyffredin' i newid eu bywyd neu amgylchedd eu hunain neu berson arall.

Cefnogaeth anffurfiol, gweithredu unigol, ymdeimlad o gymuned, beth bynnag rydych chi'n ei alw, nid yw'n cychwyn o dir anial. Fel unrhyw beth arall, mae angen yr awyrgylch ac anogaeth gywir er mwyn ei sefydlu ac iddo ffynnu, rhaid ei meithrin, gydag ymdrech ddynol yn bennaf, yn ogystal â gyda'r adnoddau cywir i'n galluogi i ddod o hyd i'r gallu a'r amser i fuddsoddi ein hymdrechion yn ein hardaloedd lleol.

Weithiau, rwy'n clywed am wahaniaeth rhwng gwirfoddoli 'anffurfiol' a 'ffurfiol' fel pe bai un yn well na'r llall, er hyn, mae'r ddau yn arbennig o werthfawr gyda galw mawr amdanynt. Mae angen i ni gefnogi'r gweithrediadau, cyfleoedd a strwythurau gwirfoddoli 'anffurfiol' hynny a all fod yn fregus ar adegau a pheidio â'u gwthio naill ochr gyda gwasanaethau neu ddarpariaeth ffurfiol, na cheisio eu newid i fodloni ein hanghenion ein hunain sydd heb eu bodloni.

Wedi dweud hynny, rwyf hefyd yn credu bod angen cefnogaeth strwythuredig ar gymunedau, sy'n adlewyrchu'r cymunedau hynny, gan weithio gyda phobl yn eu cymunedau eu hunain a gan fynd i'r afael â'r anghenion a nodir ganddynt.

Eto, nawr, #MwyNagErioed, rydym angen gwasanaethau gwirfoddol, elusennau a sefydliadau a gafodd eu sefydlu i fodloni anghenion nad oedd yn cael eu bodloni. Yn aml mae'r gwasanaethau rhwyd achub hynny wedi cael eu sefydlu i fodloni anghenion y sawl lle mae eu hadnoddau'n brin, lle does dim galluedd sbâr a lle nad oes gan bobl yr amser i'w gynnig. Nid yw amser yn adnodd am ddim.

Yn ddiweddar, oherwydd y cyfyngiadau symud, mae amser wedi cael ei roi i nifer o bobl sydd wedi ymgysylltu yn eu cymuned, gan helpu pobl i gysylltu â'u cymdogion a'u cymuned a helpu eraill i ailgysylltu gyda chydbwysedd eu bywyd: yr ymdeimlad amhrisiadwy o'u cyswllt dynol â'i gilydd... A fydd y cyfnod hwn wedi helpu sefydlogi'r cydbwysedd rhwng yr anffurfiol a'r ffurfiol?

Wrth edrych at y dyfodol, rwy'n gobeithio gweld gwerth a pharch dyledus yn cael ei dalu i gyswllt dynol. Am ddegawdau a degawdau, mae pawb wedi bod yn dweud wrthym i fod yn falch ac yn annibynnol! Nid felly ydyn ni, ond nid felly dylen ni fod: rydym yn rhywogaeth gyd-ddibynnol. Os yw Covid-19 wedi dangos unrhyw beth i ni, mae wedi dangos bod angen pobl eraill arnom. Mae wedi ein hatgoffa bod perthnasau anffurfiol, cymdogion, heb sôn am garedigrwydd dieithriaid, yn gallu ein helpu trwy sefyllfaoedd anodd.

Mae angen rhwydweithiau cefnogaeth anffurfiol arnom i gyrraedd y bobl nad ydym yn gallu eu cyrraedd. Yn yr un modd, rydym hefyd angen y rhwydwaith cywrain o gefnogaeth a pherthnasau o'n hamgylch. Yn y pen draw, mae'n hanfodol ein bod yn parchu gwerth ein cyffredinoldeb a'n cyd-ddibyniaeth ac yn sicrhau, wrth i ni symud ymlaen, ein bod yn rhoi'r flaenoriaeth, amynedd a chydraddoldeb iddynt y maen nhw wir yn eu haeddu.

Mae ein Hymateb Gweithredu Cymunedol i'r heriau a ddaw gyda Covid-19 yn annog pob un ohonom i ddod at ein gilydd ac i gymryd camau yn ein cymdogaethau a chymunedau i gefnogi ein gilydd ac i edrych allan am eraill. Cymerwch olwg ar y wybodaeth ac adnoddau gan ein partneriaid yma.

Gallwch hefyd ymuno â'n gweithdai ar-lein am ddim yn archwilio pob math o syniadau a chyfleoedd gyda phobl â meddylfryd cymunedol ledled y DU (mae hefyd yn gyfle i gael sgwrs dros baned). Cymerwch olwg ar y pethau sydd ar y gweill a chofrestrwch yma.