Skip to content

Meithrin gwydnwch cymunedol

Pam mae’r bobl o’ch cwmpas yr un mor bwysig â’r hyn sydd yn eich cypyrddau.

Gall ein byd deimlo fel lle ansicr a brawychus. Fel bodau dynol, rydym yn wynebu heriau mwy difrifol a chymhleth nag erioed – yr argyfwng hinsawdd, ansefydlogrwydd byd-eang, risgiau diogelwch cenedlaethol, argyfyngau iechyd meddwl a chorfforol, cynnydd deallusrwydd artiffisial.

Gyda chanllawiau’r llywodraeth yn cynghori’r cyhoedd i gronni cyflenwadau ymarferol am dri diwrnod, gall deimlo fel bod y baich ar yr aelwyd unigol i fod yn ‘barod’ ac yn barod i ddelio â beth bynnag a allai ddigwydd. Gall hyn ddod yn naratif o hunangynhaliaeth yn hawdd, gan greu rhaniadau rhwng y rhai sy’n gallu paratoi a’r rhai nad ydynt.

Ond beth os nad yw parodrwydd yn ymwneud â’r hyn sydd yn ein cypyrddau yn unig, ond â’r bobl o’n cwmpas? Ni all y rhan fwyaf ohonom baratoi’n realistig ar gyfer pob argyfwng posibl ar ein pennau ein hunain, ond mae gan grwpiau o bobl fwy o adnoddau i weithio gyda nhw nag unigolion.

Mewn gwirionedd, mae rhywbeth na allwch ei brynu pan fydd yr argyfwng yn digwydd: cymuned.

Beth yw gwydnwch cymunedol?

Pan fydd rhywbeth yn mynd o’i le, a yw’n bwysicach cael cwpwrdd yn llawn cyflenwadau neu stryd yn llawn pobl sy’n adnabod ei gilydd?

I lawer, cwpwrdd yn llawn cyflenwadau yw’r peth cyntaf maen nhw’n meddwl amdano. Ond gall cymuned iach, gysylltiedig gynnal ei hun trwy argyfwng trwy gronni arbenigedd, adnoddau ffisegol a phobl i roi help llaw i rannu gwaith a chefnogi ei gilydd.

Y diffiniad swyddogol o wydnwch cymunedol yw gallu cynaliadwy cymuned i ddefnyddio adnoddau sydd ar gael (megis ynni, cyfathrebu, cludiant a bwyd) i baratoi ar gyfer sefyllfaoedd niweidiol, ymateb iddynt, eu gwrthsefyll ac adfer ohonynt. Er mwyn i hyn ddigwydd, mae angen i bobl mewn cymunedau adnabod ac ymddiried yn ei gilydd.

Pan mae’n gweithio’n dda, mae gwydnwch cymunedol bron yn anweledig. Bydd cymuned sy’n ymateb yn wych i doriad pŵer, llifogydd, sioc ariannol neu argyfwng arall wedi cael blynyddoedd o weithgarwch ymddangosiadol gyffredin a greodd y perthnasoedd a ganiataodd i bobl helpu ei gilydd.

Sut i feithrin gwydnwch cymunedol

Ni ddylid meddwl am gydnerthedd cymunedol fel ymyrraeth. Mae’n seilwaith cymdeithasol – yn rhedeg ochr yn ochr â seilwaith ffisegol fel amddiffynfeydd rhag llifogydd a generaduron wrth gefn ac yr un mor bwysig â’r rhain.

Mae perthnasoedd, ymddiriedaeth, cilyddoldeb, gwybodaeth leol a’r arfer o helpu’i gilydd yr un mor hanfodol â’r ffa pob yn eich cwpwrdd.

Dyma rai camau syml i ddechrau meithrin gwydnwch cymunedol.

 

Dechrau’n fach

Yma yn Eden Project Communities, rydym wedi gweld nifer dirifedi o bethau a all edrych yn fach neu’n ddibwys ond sy’n ddechrau rhywbeth llawer mwy ystyrlon.

  • cinio
  • sgwrs
  • grŵp cymunedol
  • cymydog yn helpu cymydog arall
  • pobl yn rhannu rhywbeth
  • pobl yn gwirfoddoli gyda’i gilydd
  • pobl yn dod i adnabod ei gilydd

Mae mor syml â dweud helo. Os nad oes grŵp WhatsApp ar gyfer eich ardal, a allech chi greu un? Os yw eich cymuned eisoes wedi’i chysylltu fel hyn, beth am gynnal Cinio Mawr i ddod â phobl at ei gilydd?

Nid y nod yw i bawb fod yn ffrindiau gorau, ond i bobl wybod at ble y gallent droi am gefnogaeth os oes ei hangen arnynt.

Mae rhannu yn uwch-bŵer

Un o’r pethau pwysicaf y gall cymuned ei gynnig yw cyfoeth o wybodaeth a rennir. Gallai hyn fod yn arbenigedd neu adnoddau uniongyrchol, neu’r gallu i gyfeirio pethau gerllaw – argymhellion ar gyfer crefftwr, therapydd neu jyst bod y cymydog yna sydd wedi cadw’r daflen sy’n dweud pryd fydd y bin gwyrdd yn mynd allan.

Mae modelu’r hyn yr hoffech chi ei weld yn lle gwych i ddechrau. Rhannwch gyda’ch cymdogion eich bod chi’n hapus iddyn nhw fenthyg eich torrwr gwrych, neu eich bod chi’n barod i warchod plant. Gallai fod yn rhywbeth fel cynnig cysylltu â’r cyngor ynglŷn â mater a rennir – gall cefnogaeth ddod mewn sawl ffurf.

Nid oes angen i chi wneud popeth, dim ond creu lle a bydd eraill yn ei lenwi. Mae’r rhwydwaith hwnnw o bobl yn dod at ei gilydd yn hynod bwerus. Mae sefydlu’r arfer o rannu eich gwybodaeth nawr yn golygu, pe bai argyfwng yn digwydd yn eich cymuned, fod pawb eisoes yn arfer helpu ei gilydd, ac yn gwybod pwy sydd â pha sgiliau!

Codi calon pobl

Ni ddylid tanamcangyfrif pŵer codi calon. Mae’r byd rydyn ni’n byw ynddo yn teimlo’n eithaf brawychus. Ond mae bod yn llawen yn wrthwenwyn pwerus iawn. Mewn cyfnodau o ansicrwydd, weithiau’r peth gorau y gallwch chi ei wneud yw rhoi gwên ar wynebau pobl.

Dyma rhai syniadau:

  • Topiau blychau post wedi’u crosio – mae’r rhain wedi ymddangos mewn lleoliadau ledled y DU ac yn dod â llawenydd a hiwmor i gymdogaethau.
  • Lluniadau sialc – gwahoddwch bobl i gael hwyl trwy chwarae pôtsh neu dynnu cwrs rhwystrau ar y palmant. Byddech chi’n synnu faint o bobl sy’n cymryd rhan!
  • Llyfrgelloedd bach – menter gymunedol boblogaidd arall sy’n ymddangos ym mhobman. Dewch o hyd i flwch, addurnwch ef, ychwanegwch ychydig o lyfrau a rhai rheolau sylfaenol a bant â chi.
  • Blodau – gall planwyr lliwgar, blychau ffenestri a gerddi blaen godi calon y rhai sy’n cerdded heibio, felly os oes gennych chi’r lle, beth am blannu rhai blodau? Gwych i bryfed hefyd! Gall creigiau a photiau wedi’u peintio’n llachar ddarparu awyrgylch hwylus, tebyg os nad oes gennych chi le nac amser i arddio.